Eskişehir Lületaşı (Menşe Adı – 1999)
Bilim dünyasında, “sepiolit” adıyla tanımlanan Lületaşı, magnezyum hidro silikat bileşiminde alkali bir kil mineralidir. Dünya rezervlerinin %70’i Türkiye, Eskişehir’de yer almaktadır. Yerin 380 metreye kadar muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları içinde, tek tek yumrular halinde bulunur. Düzensiz bağlanmış kristalleri mikroskobik süngersi bir doku oluşturur. Bu yapılanma içinde yer alan oluşum suyu dolayısıyla, Lületaşı çıkarıldığında nemli ve yumuşaktır, kolayca ve incelikle yontulabilir. Doğal nemini kaybederek kuruyan parçalar çok hafif ama dirençli hale gelirler, sıvı ve gazlara karşı yüksek emicilik özelliği kazanırlar. Boyutlarında herhangi bir değişim olmadan kuruyan Lületaşı suya konulduğunda doğal yumuşaklığını kısa sürede yeniden kazanır.
2022 yılında, Lületaşı ustası Mehmet Başsav Yaşayan İnsan Hazinesi unvanı almaya hak kazanmıştır.
Eskişehir Met Helvası (Mahreç İşareti – 2017)
Adını çubuk (met) ve aşık kemiğiyle oynanan bir oyundan alan met helvası, Eskişehir’e özel lezzettir. Un, yağ, şeker, limon ve su kullanılarak yapılan, 2-3 cm çapında ve 6 cm uzunluğunda yuvarlak olarak hazırlanan, yatay kesilerek yapılan helvanın kakaolusu ve vanilyalısı vardır. Bu meşhur helva pişmaniye tadını andırır. Met helvası, met oyunu sonucunda yenilen tarafın uzun kış gecelerinde helva çekmesiyle oluşan bir geleneğin ürünüdür.
Eskişehir Çiğböreği (Çibörek) (Mahreç İşareti – 2012)Çiğbörek un, su ve tuzdan oluşan hamurun dinlendirilip küçük parçalar (topaklar) halinde açıldıktan sonra; kıyma, soğan, tuz, su ve karabiber ile hazırlanan iç malzemesinin konularak kızgın yağda pişirilmesi ile elde edilen bir börek çeşididir. Çiğbörekler porsiyonlar halinde sıcak olarak kayık tabaklarda servis edilir. Bir porsiyonda 5 adet çiğbörek bulunur. Çiğbörek servisinde çatal-bıçak kullanılmaz ve çiğbörek elle yenir.
Sivrihisar Cebesi (Mahreç İşareti – 2020)
Sivrihisar Cebesi ince altın veya gümüş tellerin halı gibi dokunmasıyla yapılan ince ve geniş bileziktir. Sivrihisar Cebesi, Sivrihisar ilçesinde 1600’lü yıllardan bu yana tamamen elle işçiliği ile üretilmektedir. En büyük özelliği üst taraftan bakıldığında balıksırtı görünümü verirken alt taraftan bakıldığında paralel düz çizgi halinde görünmesidir. Sivrihisar Cebesi 22 ayar altın tel ya da 925 ayar gümüş telden üretilir.
Sivrihisar Dövme Sucuğu (Mahreç İşareti – 2020)
Sivrihisar Dövme Sucuğu, Eskişehir’in Sivrihisar ilçesine özgü, fermente sucuk hazırlama tekniği ile üretilen işlenmiş bir et ürünüdür. Geleneksel yöntemlerde sucuk bıçak, satır ve zırh gibi el aletleri ile doğranan etlerin tokmak, döveç gibi el aletleri ile kıyma haline getirilip sakız kıvamının verilmesi ile hazırlanmaktadır. Sivrihisar Dövme Sucuğunun üretimi günümüzde bu yöntemlerin korunabilmesi adına; teknolojik gelişmeler ile uyarlanmış sucuk hamurunun istenen kıvam ve homojen dağılımını sağlayan mikserler ve bu mikserlere takılan özel karıştırma uçları ile yapılır. Ürün teknolojik gelişmeler ile birlikte kullanılan ekipmanlar açısından değişime uğramak yerine teknolojik gelişmeler bölgeye özgü sucuk hazırlama yöntemine entegre edilmiştir.
Sivrihisar Höşmerim Tatlısı (Mahreç İşareti – 2020)
Sivrihisar Höşmerim Tatlısı, yemeğin hemen ardından taze taze kavrularak sunulan bir tatlıdır. Bununla birlikte bayram sabahı aile büyüğünün evinde yemek yeme geleneğinin bir parçası olarak da ikram edilir. Sivrihisar Höşmerim Tatlısı, tam yağlı krema (kaymak), un ve çok az miktardaki tuzun kavrulması ile hazırlanan bir tatlıdır. Sivrihisar Höşmerim Tatlısı, üzerine üzüm pekmezi dökülerek sunulur. Sivrihisar Höşmerim Tatlısı aynı zamanda tercihe bağlı olarak şerbetli, şerbetsiz ya da süt reçelli olmak üzere üç farklı şeklide de tüketilebilir. Üretim şekli aynı olmakla birlikte sunum biçimi arasındaki fark tüketim tercihi veya alışkanlıklarından kaynaklanır.
Sivrihisar Muska Baklavası (Mahreç İşareti – 2018)
Sivrihisar Muska Baklavası, malzemeleri ve hazırlanış şekli itibarı ile alışık olduğumuz baklava ile benzeşmekte ama biçim (yapı, şekil, görünüş) ve sunum gibi özellikleri ile de farklılık göstermektedir. Sivrihisar Muska Baklavasının tarifi yöresel olarak annelerin kızlarına ve gelinlerine öğrettiği bir tatlı olarak uzun yıllardır yapılmaktadır. Baklava çok ince hamur katmanları arasına ceviz konularak muska şeklinde katlanarak pişirilip, oda sıcaklığındaki baklava hamuru üzerine yine oda sıcaklığındaki şerbet ilave edilmek suretiyle elde edilir. Sivrihisar Muska Baklavası şerbetli ve şerbetsiz olmak üzere iki şeklide tüketilebilmektedir. Üretim şekli aynı olmakla birlikte şerbetsiz ile şerbetli arasındaki fark tüketim şekli, damak zevki ve alışkanlıklarından kaynaklanmaktadır.
Sivrihisar İncili Küpe (Mahreç İşareti – 2020)

Sivrihisar İncili Küpe; Sivrihisar kuyumcu ustaları tarafından tamamı el işçiliği ile üretilen, çiçek formlu altın ya da gümüş toplarla incileri süsleyen, değerli ya da renkli taşlardan oluşan, otantik takı kültürünü örnekleyen bir mücevherdir. Sivrihisar İncili Küpe tamamen el işine dayalı bir teknikle üretilir. 180-250 parçanın tek bir parçada birleşmesi ile oluşan küpenin tasarımı yöreye özgüdür. Uzun yıllar boyunca sadece Sivrihisarlı ustalar tarafından üretilmesi ve üretim tekniğinin babadan oğula aktarılması ile günümüze ulaşmıştır.

 

Sorkun Çömleği (Mahreç İşareti – 2021)

Geçmişi 700-800 yıl öncesine dayanan Sorkun Çömleği; Sorkun Köyünden çıkartılan kızıl toprak ve ak toprak karışımıyla, yerel yöntemlerle ve el işçiliğiyle üretilen, içi siyah dışı kızılımsı renkte çömlektir. Sorkun Köyünün Aşılık ve Kocakızıllık mevkilerinden çıkartılan kızıl toprağın, % 70 oranında su çekme kapasitesi vardır. Tilkiinliği, Kabaçam, Tuzla Kayaları ve Emircan mevkilerinden çıkarılan ak toprağın içinde % 69 oranında amyant bulunduğundan çömlekler parlak olur. Kızıl ve ak toprağın özelliklerinin birleşimi neticesinde Sorkun Çömleği, poroz (gözenekli) yapıya sahip olup bu sayede, ısıl şoklara dayanıklıdır. Üretimde kullanılan açık pişirme yönteminde çömlekler ters çevrilerek pişirildiği için, çömleklerin içi siyah dışı kızılımsı olur.

Eskişehir Simidi (Mahreç İşareti – 2022)

Eskişehir Simidinin hamurunda, yine Eskişehir ile özdeşleşmiş olan Kalabak Suyu ve un, maya, tuz kullanılır. Bu simide lezzet ve farklılık veren özelliği, hamurun sürekli kaynar vaziyette bekletilen su ve pekmez karışımına atılıp ondan sonra bolca susama bulanmasıdır. Susamlama aşamasından sonra ise geleneksel olarak odunlu taş fırınlarda pişirilir.

Sivrihisar Arabaşı (Mahreç İşareti 2022)
Sivrihisar Arabaşı; buğday unu, su ve tuz kullanılarak hazırlanan hamurun pişirilmesi, bir tepsiye dökülüp baklava dilimi şeklinde kesilmesi, tepsinin ortasına ise içinde tavuk, hindi veya horoz etinin suyu bulunan kâse konularak sıcak olarak servisi yapılan çorbadır. Sivrihisar Arabaşı et içermez, berrak ve altın sarısı renktedir. Arabaşı kelimesi yatma vaktinden hemen önceki zaman dilimi için kullanılır. Sivrihisar Arabaşı, özellikle kış aylarında ısınma amacıyla yatmadan hemen önce içilen bir çorba olup geçmişi eskiye dayanır. Sivrihisar Arabaşı, Sivrihisar mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunur.
Sivrihisar Kilimi (Mahreç İşareti – 2022)

Sivrihisar Kilimi; tamamen doğal boyalar ile renklendirilen koyun yününden elde edilen ipliklerle ahşap ıstar tezgâhlarda üretilir. Sivrihisar Kilimi dikdörtgen şekilde dokunur. Geometrik bezemelerin kullanıldığı renk, çoğunlukla kırmızıdır. Sivrihisar Kiliminde en çok geometrik motifler tercih edilir. Ayrıca bitkisel, figürlü ve nesneli bezemeler ile sembolik motiflere de yer verilir.